Tarayıcı Eklentisi Geliştirme Rehberi: Fikirden Mağazaya

Bu rehber, bir tarayıcı eklentisi fikrinin mağazada yayınlanan ya da şirket içinde dağıtılan bir ürüne nasıl dönüştüğünü adım adım anlatır. Chrome, Edge, Firefox ve Safari için geçerlidir; süre ve maliyet projeye göre değişir, ancak aşamaların sırası ve her aşamanın çıktısı sabittir.

1. Eklenti mi, Web Uygulaması mı?

Eklenti, kullanıcının başka bir sitede yaptığı işe eşlik etmesi gerektiğinde doğru araçtır: CRM kaydını pazaryeri panelinden açmak, bir formu şirket verisiyle doldurmak, sayfadaki bilgiyi sisteme aktarmak. Kullanıcı işi kendi başına bir ekranda yapacaksa web uygulaması daha ucuz ve daha kolay bakımlıdır. İlk karar budur; eklenti çoğu zaman mevcut ürünün ince bir uzantısı olarak tasarlanır, iş kuralları sunucuda kalır.

Çıktı: Hedef siteler, kullanıcı akışları ve dağıtım modeli (mağaza, kurumsal, özel) yazılı hâle gelir.

2. Manifest V3 ve Mimari

Manifest V3, Chrome ve Edge'de zorunlu, Firefox ve Safari'de desteklenen güncel eklenti modelidir. Arka plan sayfası yerine kısa ömürlü bir service worker çalışır; uzaktan yüklenen kod yasaktır; ağ istekleri bildirimsel kurallarla yönetilir. Tipik bileşenler: içerik betiği (sayfayı okur ve değiştirir), service worker (olaylar ve API çağrıları), açılır pencere, yan panel ve ayarlar sayfası. İçerik betiği ile service worker arasındaki mesajlaşma ve durumun saklanması (storage API) tasarımın başında kurulur.

Çıktı: Bileşen ve mesaj haritası, veri akış şeması.

3. İzinler ve Gizlilik

Her izin inceleme riskidir. "Tüm sitelerde oku ve değiştir" yerine yalnızca hedef alan adları; kalıcı izin yerine kullanıcı tıkladığında devreye giren (activeTab, isteğe bağlı izinler) modeller tercih edilir. Toplanan her veri sınıfı için amaç, saklama süresi ve aktarım yazılır; bu metin hem gizlilik politikasının hem de mağaza veri beyanının kaynağıdır. KVKK kapsamında kişisel veri işleniyorsa aydınlatma metni ve gerektiğinde açık rıza eklentinin içinde sunulur.

Çıktı: İzin listesi ve gerekçeleri, gizlilik politikası, veri beyanı.

4. Tarayıcılar Arası Uyum

Chrome ve Edge aynı motoru paylaşır; Firefox WebExtensions standardını büyük ölçüde uygular ancak bazı API'lerde ayrışır; Safari eklentiyi bir macOS/iOS uygulaması içinde paketler ve App Store'dan dağıtır. Tek kod tabanı, tarayıcıya özgü farkları soyutlayan bir katman ve her tarayıcı için ayrı derleme hedefi ile korunur. Test matrisi en baştan dört tarayıcıyı kapsar.

5. Güvenlik

İçerik betiği, güvenilmeyen bir sayfanın içinde çalışır: sayfadan gelen her veri doğrulanır, arayüz sayfanın stillerinden yalıtılır (shadow DOM), içerik güvenliği politikası satır içi betik ve uzak kaynakları engeller. Kimlik bilgileri eklentide saklanmaz; OAuth 2.0 ya da kurumsal SSO ile kısa ömürlü belirteçler kullanılır. Sürüm imzalama ve güncelleme kanalı mağaza tarafından yönetilir; kurumsal dağıtımda sürüm sabitleme ve geri alma planı yazılır.

6. Test ve Kalite

Birim testleri iş mantığını, uçtan uca testler (Playwright) eklentiyi gerçek tarayıcı içinde hedef sitelerle doğrular. Hedef siteler değiştiğinde seçicilerin kırılması en sık görülen hatadır; izleme ve hızlı yama süreci baştan planlanır. Her sürüm; izin listesi değişmedi mi, yeni bir veri sınıfı eklendi mi sorularıyla gözden geçirilir.

7. Mağaza Yayını ve İnceleme

Chrome Web Store, Edge Add-ons ve Firefox Add-ons için geliştirici hesapları, listeleme metinleri, ekran görüntüleri, gizlilik politikası bağlantısı ve veri beyanı hazırlanır. İnceleme genellikle birkaç gün sürer; en sık ret nedenleri gereksiz izinler, tek amaç kuralına aykırı özellikler ve eksik gizlilik beyanıdır. Safari için eklenti Xcode ile paketlenir ve App Store incelemesinden geçer. Kurumsal araçlar listelenmeden (özel) yayınlanabilir.

Çıktı: Yayınlanmış sürüm, inceleme yazışmaları ve listeleme kaydı.

8. Kurumsal Dağıtım ve Bakım

Şirket içi eklentiler Google Workspace, Microsoft Intune ya da grup ilkesi ile zorunlu kurulur; kullanıcılar kaldıramaz, sürüm merkezi yönetilir. Bakım planı tarayıcı sürümlerini, mağaza politikası değişikliklerini ve hedef sitelerdeki güncellemeleri izler; eklenti için yıllık bakım bütçesi ilk teklifte belirtilir.

9. Süre ve Maliyeti Belirleyen Etkenler

• Hedef site sayısı ve sayfaların değişkenliği (içerik betiği karmaşıklığı).
• Tarayıcı kapsamı: yalnızca Chrome ve Edge mi, Firefox ve Safari de mi?
• Kimlik ve entegrasyon: SSO, mevcut API, yapay zekâ çağrıları.
• Dağıtım modeli: mağaza incelemesi, kurumsal politika, özel yayın.
• Veri sınıfları: kişisel veri işleme, KVKK yükümlülükleri, saklama.

Kontrol Listesi

• Hedef siteler, akışlar ve dağıtım modeli yazıldı.
• İzin listesi en aza indirildi; her izin gerekçelendirildi.
• Gizlilik politikası ve mağaza veri beyanı hazır.
• Manifest V3 mimarisi: service worker, içerik betiği, mesajlaşma, depolama.
• Dört tarayıcı için derleme hedefi ve test matrisi var.
• İçerik güvenliği politikası ve kimlik modeli (OAuth / SSO) tanımlı.
• Mağaza listeleme içerikleri ve ekran görüntüleri hazır.
• Bakım planı: tarayıcı sürümleri, politika değişiklikleri, hedef site izleme.