Proje Ekibinin İçinden: Altı Adımlı Süreçte Roller Nasıl Paylaşılır?

Projelerde yaşanan aksaklıkların bir kısmı kod yazmaktan değil, belirsizlikten doğar. Kapsamı kim netleştirecek, ekranı kim onaylayacak, güvenlik sorusunu kim soracak? Bu sorular ilk haftalarda cevapsız kalırsa takvimi ve bütçeyi sonradan etkiler. OPEIS Teknoloji'de altı adımlı süreçte roller baştan tanımlanır: her adımın bir sorumlusu, ona destek veren başka roller ve sonunda teslim edilen bir çıktı vardır. Bu yazıda proje yöneticisi, tasarım, yazılım ve güvenlik rollerinin hangi adımda devreye girdiğini somut örneklerle anlatıyoruz.

01Altı adımlı süreçte roller: genel harita

Süreç altı adımdan oluşur ve her adımın bir çıktısı vardır. Roller bu adımlarda sırayla el değiştiren bir bant gibi çalışmaz; bir rol adımın sorumlusu olurken diğerleri danışılan taraf olarak masada kalır. Kısa harita şöyledir:

1. Keşif ve analiz: Sorumlu proje yöneticisidir. Yazılım ve güvenlik tarafı teknik kısıtları ve veri riskini sorar. Çıktı: yol haritası.
2. Kapsam, teklif ve planlama: Proje yöneticisi kapsamı yazıya döker, yazılım tarafı teknik yaklaşımı ve bağımlılıkları değerlendirir. Çıktı: yazılı teklif ve plan.
3. Tasarım ve prototip: Sorumlu UI/UX tasarımcısıdır. Yazılım tarafı uygulanabilirliği, güvenlik tarafı kimlik doğrulama ve yetki akışlarını gözden geçirir. Çıktı: onaylı prototip.
4. Geliştirme: Sorumlu yazılım ekibidir. Proje yöneticisi iki haftalık sürümlerin takvimini yönetir, tasarımcı ekranların prototiple uyumunu kontrol eder. Çıktı: çalışan sürümler.
5. Test ve devreye alma: Otomatik testler, yük ve güvenlik denetimi yapılır. Güvenlik uzmanı bulguları raporlar, proje yöneticisi canlıya alma kararını koordine eder. Çıktı: test raporu ve canlı sistem.
6. Destek ve sürekli iyileştirme: İzleme, bakım ve anlaşılan kapsamda geliştirme sürer. Çıktı: bakım planı.

Ekibin kimlerden oluştuğunu Hakkımızda sayfasında, her adımın ayrıntısını çalışma sürecimiz sayfasında bulabilirsiniz.

02Keşif ve kapsam: proje yöneticisi ilk günden masada

İlk iki adımda en görünür rol proje yöneticisidir. Görevi, ihtiyacı, kısıtları ve başarı ölçütlerini birlikte netleştirmek, sonra bunları kalem kalem yazılı bir teklife ve plana dönüştürmektir. Teknik roller bu aşamada toplantıda hazır bulunur, çünkü bazı kararlar sonradan değiştirilmesi pahalı olan teknik tercihlere dayanır.

Keşif toplantısında aşağıdaki soruların yazılı bir yanıtı olmalıdır:

• Projenin başarısı hangi ölçütle anlaşılacak? Örneğin sipariş aktarım süresinin kısalması ya da bir formun çevrimiçi tamamlanma oranı.
• Son kararı veren kişi kim, onay hangi kanaldan verilecek?
• Hangi mevcut sistemlerle (ERP, CRM, ödeme altyapısı gibi) bağlantı kurulacak?
• Kişisel veri işlenecek mi? İşlenecekse hangi veriler, kimin erişimiyle?
• Kapsam dışında olan işler neler?

Dördüncü soru güvenlik rolünü erken devreye sokar. Kişisel veri işleyen bir sistemde teknik ve idari tedbirler, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamında veri sorumlusunun yükümlülüğüdür. Kurumun yayımladığı kılavuz ve rehberlere Kişisel Verileri Koruma Kurumu (kvkk.gov.tr) sitesinden ulaşabilirsiniz. Bu soruyu keşifte sormak, tasarım bittikten sonra "bu ekranda kimlik numarası da toplanıyormuş" sürprizini önler.

Kapsam yazılı hale geldiğinde sorumluluklar da yazılı hale gelir. Sonradan çıkan talepleri nasıl ele aldığımızı kapsam değişikliği: talep, etki ve onay akışı yazımızda anlattık.

03Tasarım ve geliştirme: UI/UX ile yazılım aynı masada

Üçüncü ve dördüncü adımda iş yükü tasarımcıdan yazılım ekibine geçer, ancak iki ekip birbirinden kopmaz. Tasarımcı kullanıcı akışlarını ve tıklanabilir prototipi hazırlar. Yazılım tarafı aynı ekranların hangi API çağrılarına, hangi veri modeline ihtiyaç duyduğunu değerlendirir. Güvenlik uzmanı da akışlara tehdit gözüyle bakar.

Basit bir giriş ekranı üç rolün nasıl birlikte çalıştığını gösterir:

• Tasarımcı: Hatalı şifre mesajının ne söyleyeceğini, "şifremi unuttum" bağlantısının nerede duracağını belirler.
• Yazılım geliştirici: Oturum süresini, yenileme mantığını ve hata durumlarında arka uç yanıtını tasarlar.
• Güvenlik uzmanı: Hesap kilitleme, şifre sıfırlama bağlantısının geçerlilik süresi ve iki faktörlü doğrulama gereksinimini değerlendirir.

Bu üç bakış tek toplantıda buluşmazsa en az bir tanesi eksik kalır. Tasarım ve geliştirme kararlarının birlikte nasıl alındığını proje ekibinde tasarım ve geliştirme kararları yazımızda ayrıca ele aldık.

Geliştirme adımında iki haftalık sürümlerle çalışan yazılım teslim edilir. Proje yöneticisi her sürümün kapsamını ve takvimini yönetir. Müşteri tarafında düzenli ilerleme raporları ve sürüm demoları görmeyi bekleyebilirsiniz. Mevcut müşterilerimiz proje ilerlemesini ve teslimatları müşteri panelinden de izleyip onaylayabilir. Demolarda ekranların onaylı prototiple karşılaştırılması tasarımcının geliştirme boyunca projede kalmasını sağlar.

04Test, güvenlik, devreye alma ve destek: sorumluluk kime geçer?

Beşinci adımda güvenlik rolü en görünür hale gelir, ancak güvenliği tek bir adıma sıkıştırmak doğru olmaz. Tasarımda sorulan sorular, geliştirmede uygulanan kurallar ve testte yapılan denetim birbirini tamamlar. Test ve devreye alma adımında otomatik testler, yük ve güvenlik denetimi yapılır; bulgular raporlanır, ardından canlıya geçilir.

Güvenlik denetiminin kapsamını önceden yazılı hale getirmek gerekir. Web uygulamalarında kapsamı tanımlarken herkese açık kaynaklar referans olabilir: OWASP Application Security Verification Standard (ASVS) uygulama güvenliği doğrulaması için gereksinim seviyeleri sunar, OWASP Top 10 ise web uygulamalarındaki yaygın risk kategorilerini özetleyen bir farkındalık belgesidir. Bu belgeler hangi konuların denetleneceğini konuşmak için ortak bir dil sağlar.

Canlıya almadan önce şu kontrol listesi proje yöneticisinde ve güvenlik uzmanında birlikte tamamlanır:

1. Test raporu paylaşıldı ve açık bulguların her birinin bir sahibi var.
2. Güvenlik denetiminin kapsamı ve kapsam dışı bırakılan alanlar yazılı olarak belli.
3. Müşteri tarafında canlıya alma onayını verecek kişi belirlenmiş.
4. Teslimat sonrası kimin hangi kanaldan destek talep edeceği açık.

Altıncı adımda proje yöneticisi bakım planını yürütür. Yazılım ekibi hata düzeltme ve iyileştirmeleri üstlenir, güvenlik tarafı yamaları ve izleme uyarılarını takip eder. Bu dönemde en kritik konu bilginin kişilere değil ekibe ait olmasıdır. Dokümantasyon ve bilgi devri pratiğimizi OPEIS'te bilgi devri ve dokümantasyon yazısında anlattık.

05Sık sorulan sorular

Proje boyunca tek muhatabım kim olur?

Günlük iletişimde muhatabınız proje yöneticisidir. Teknik soruları ilgili uzmana yönlendirir, kararları ve değişiklik taleplerini kayıt altına alır. Haftalık ilerleme raporları ve sürüm demolarıyla projeyi izlersiniz.

Güvenlik uzmanı küçük projelerde de devreye girer mi?

Rolün yoğunluğu projeye göre değişir. Kişisel veri, ödeme ya da dış sistem entegrasyonu varsa güvenlik değerlendirmesi daha erken ve daha ayrıntılı yapılır. Hangi güvenlik çalışmasının kapsamda olduğu, diğer kalemler gibi yazılı teklifte belirtilir.

Tasarım onaylandıktan sonra tasarımcının işi biter mi?

Bitmez. Onaylı prototip geliştirmenin referansıdır ve iki haftalık sürüm demolarında ekranların bu prototiple karşılaştırılması hem tasarımcıyı hem yazılım ekibini aynı hedefte tutar. Onaydan sonra çıkan yeni talepler kapsam değişikliği olarak değerlendirilir.

06Sonuç

Rollerin net olması, projede hızlı karar alınmasını ve işlerin kayda geçmesini sağlar. Proje yöneticisi bütün adımlarda süreci yönetir, tasarımcı üçüncü adımda öne çıkar, yazılım ekibi dördüncü adımda işin ağırlığını taşır, güvenlik uzmanı ise ilk keşiften destek dönemine kadar sorular sorar. Kendi projenizde bu dağılımı kurarken keşifte yazılı bir başarı ölçütü ve her adım için çıktı tanımlamak iyi bir başlangıçtır. Yazılım projenizi bu çerçevede konuşmak isterseniz Yazılım Geliştirme hizmet sayfamızı inceleyebilirsiniz; ilk görüşme ücretsizdir.